Header Ads

Παναθηναϊκός: Η ταραχώδης πορεία της πράσινης κερκίδας


Η πράσινη κερκίδα είναι αυτή που έχει διανύσει την πιο ταραχώδη και αντιφατική πορεία πολιτικοποίησης στα 50 χρόνια της σύγχρονης οργανωμένης ύπαρξής της. Η Θύρα 13, ο παλαιότερος σύνδεσμος φιλάθλων της ομάδας, παράλλαξε τα χρώματά του αρχικά σε πιο φαιά και εσχάτως σε μαυροκόκκινα.

Η ανθρωπογεωγραφία και οι πολιτικές τάσεις των θαμώνων της Λεωφόρου έχουν μεταβληθεί σημαντικά από τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια μέχρι τις μέρες μας, ακολουθώντας τη μεταβολή της σύνθεσης και του βιοτικού επιπέδου των γειτονιών της Αθήνας. Το κυρίαρχο στερεότυπο που ήθελε τους οπαδούς του Παναθηναϊκού, ως κατεξοχήν αστικής ομάδας, να είναι άτομα συντηρητικών αντιλήψεων που απηχούν το προφίλ των μικρομεσαίων αστικών στρωμάτων της πόλης, παρότι κάποια εποχή εμπεριείχε σπέρματα αλήθειας, πλέον δεν ανταποκρίνεται ιδιαίτερα στην πραγματικότητα.


Η πρώτη πρόκληση της ιστορικής μνήμης συντελέστηκε στο γήπεδο της Λεωφόρου. Εκεί όπου στα χρόνια της ναζιστικής κατοχής οι απρόσιτοι χώροι είχαν μετατραπεί –με πρωτοβουλία του διευθυντή Αντώνη Βρεττού– σε πυρήνες αντίστασης και όπου υψώθηκε η σημαία της ελευθερίας λίγο πριν την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων, έγινε και η πρώτη μεταπολεμική απόπειρα δημιουργίας μιας ανοιχτά φιλοναζιστικής οργάνωσης. Η Ναζιστική Οργάνωση Παναθηναϊκών Οπαδών (ΝΟΠΟ) συστάθηκε το 1977 από ένα κράμα σκίνχεντ μόδας, βίαιου χουλιγκανισμού και φιλοναζιστικής σημειολογίας. Μαζί της συντάχθηκαν οι “Νέοι Εθνικοσοσιαλιστές” (ένθερμοι υποστηρικτές του έγκλειστου τότε φασίστα Αριστοτέλη Καλέντζη). Η νεκροκεφαλή των SS φιγουράριζε στα πανό τους και οι υπογραφές «Sieg HeilΖήτω η Νίκη: χαιρετισμός που καθιερώθηκε από τον Χίτλερ στη Γερμανία» ανέμιζαν δίπλα στη σημαία του Τριφυλλιού. Έχοντας καταγράψει στο ενεργητικό τους επιθέσεις σε γραφεία του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ, τα μέλη της ΝΟΠΟ γιγάντωσαν τη φήμη τους όταν ενεπλάκησαν στα βίαια επεισόδια του 1982 Σχετική εκπομπή της ΕΡΤστον αγώνα με τον ΠΑΟΚ. Ο τερματισμός του σύντομου κύκλου ζωής της νεοναζιστικής ομαδοποίησης πιστώνεται στον τότε ισχυρό άνδρα της ΠΑΕ ΠΑΟ, Γιώργο Βαρδινογιάννη. Ο “καπετάνιος” με προσωπική του πρωτοβουλία διέλυσε τη ΝΟΠΟ.

Η σημερινή, σαφώς πιο ψύχραιμη και αποστασιοποιημένη αποτίμηση εκείνης της περιόδου, τείνει στο συμπέρασμα ότι η ΝΟΠΟ δεν απέκτησε ποτέ μεγάλη δυναμική στους κόλπους των οπαδών. Ήταν μόνο τα στελέχη της που, χρησιμοποιώντας συμβολισμούς και πληθωρικές ενέργειες, προσπάθησαν να στήσουν μια μυθοπλαστική αφήγηση για τη δράση και την επιρροή τους. Μετέπειτα κάποιοι θέλησαν να ανασκευάσουν το παρελθόν τους (όπως ο ράπερ Λεκτικός Επεξεργαστής), κάποιοι μετακόμισαν στο εξωτερικό και παρέμεινε ο φόβος ότι κάποιοι αφομοιώθηκαν σε άλλους συνδέσμους. Στο facebook, πάντως, υπάρχει η σελίδα ΝΟΠΟ ΠαναθηναϊκόςΗ σελίδα της ΝΟΠΟ Παναθηναϊκός στο facebook με μότο «Θέλουμε ξανά τη ΝΟΠΟ και τον εθνικισμό στον Παναθηναϊκό» και μόλις 1.612 likes. Η τελευταία ανάρτηση έγινε τον Αύγουστο του 2015 και απεικονίζει το τριφύλλι με φόντο έναν κέλτικο σταυρό.
Ωστόσο, αυτή δεν ήταν η μοναδική φορά που η ακροδεξιά προσπάθησε να διεισδύσει στην πράσινη εξέδρα. Στους συνδέσμους των πρασίνων και τους καταλόγους της Χρυσής Αυγής υπάρχουν ορισμένα κοινά ονόματα, αρχής γενομένης του Ηλία Παναγιώταρου. Γνωστός και ως “Rabbit” στους κόλπους των φανατικών του Παναθηναϊκού, υπήρξε μέλος του club MAD BOYS και διατηρούσε την επιχείρηση “Φάλαγγα” που εμπορευόταν στρατιωτικά ρούχα, gadgets μιλιταριστικής αισθητικής αλλά και προϊόντα με το σήμα “Ultras 13”. «Θυμάμαι κάποια στιγμή στα '00ς είχε έρθει ο Παναγιώταρος στη 13 με είκοσι δικούς τους και πήγαν να χαιρετίσουν ναζιστικά. Έφυγαν με κλωτσιές» διηγείται ένας συνδεσμίτης εκείνων των χρόνων, που επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του. Κάπως έτσι, λοιπόν, η δραστηριότητα του βουλευτή της Χρυσής Αυγής στη Θύρα των οργανωμένων έχει ατονήσει για παραπάνω από μια δεκαετία, καθώς ο ίδιος ανέλαβε στη συνέχεια τα ηνία της Γαλάζιας ΣτρατιάςΓηπεδική εκδοχή της Χρυσής Αυγής που συγκροτήθηκε στις αρχές του 2000 με επικεφαλής τον μετέπειτα βουλευτή, Ηλία Παναγιώταρο. Στο ενεργητικό καταγράφονται πολλές επιθέσεις γύρω από τα γραφεία της στο Παγκράτι, η πορεία στα γραφεία της ΕΠΟ το 2001 και το κάψιμο της τούρκικης σημαίας, βιαιοπραγίες και ναζιστικοί χαιρετισμοί στην αναμέτρηση Ελλάδας-Τουρκίας το 2007 στο Καραϊσκάκη..
Άλλη μια περίπτωση “επικίνδυνων σχέσεων” ανάμεσα σε τμήμα οπαδών του ΠΑΟ και την ακροδεξιά διαφαίνεται στη δικογραφία της Χρυσής Αυγής, όπου παρουσιάζεται μέσω των συνομιλιών που κατέγραψε η Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία η πορεία ενός νεαρού από τον χουλιγκανισμό στα κυκλώματα εκβιαστών και στη συνέχεια στη ναζιστική οργάνωση. Πρόκειται για ένα άτομο που είχε συλληφθεί στις 12 Νοεμβρίου του 2008 για την επίθεση στον ιδιωτικό τηλεοπτικό σταθμό EXTRA 3 στο Περιστέρι την ώρα της εκπομπής της Θύρας 7 του Ολυμπιακού. Το συγκεκριμένο περιστατικό είχε ερμηνευτεί τότε από τις αρχές ως αντίποινο στα γεγονότα της λεωφόρου Λαυρίου του 2007, όταν σε συμπλοκή οπαδών του Ολυμπιακού και του ΠΑΟ σκοτώθηκε ο φίλαθλος του ΠΑΟ Μιχάλης Φιλόπουλος. Στη συνέχεια, ο νεαρός που αναφέρει η δικογραφία φαίνεται να στρατολογήθηκε σε κυκλώματα εκβιαστών για να καταλήξει υπεύθυνος ασφαλείας της τοπικής οργάνωσης της Χρυσής Αυγής στον Πειραιά. Ορισμένες από τις συνομιλίες που καταγράφηκαν αφορούσαν και στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.
Η πιο πρόσφατη σύνδεση της Χρυσής Αυγής με την κερκίδα του Παναθηναϊκού ήταν αυτή που συντελέστηκε στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2014. Τότε βρήκε μια θέση στο ψηφοδέλτιο του Ηλία Παναγιώταρου για την Περιφέρεια Αττικής ο Δημήτρης Καλτσάς. Σε αντίθεση με τις προαναφερθείσες περιπτώσεις, που δεν απέκτησαν ποτέ ιδιαίτερο έρεισμα στους οπαδούς του τριφυλλιού, ο Δημήτρης Καλτσάς άφησε ιστορία –όχι απαραίτητα πολύ φωτεινή– στους Athens fans, όντας επί σειρά ετών ο πρόεδρος του συνδέσμου του ΠΑΟ στου Ζωγράφου. Παραμερίστηκε μόνο μετά την αιματηρή συμπλοκή στο Λαύριο, στην οποία διαδραμάτισε ενεργό ρόλο. Η αξιοποίησή του από τη Χρυσή Αυγή ως υποψήφιου περιφερειακού συμβούλου στόχευε σαφώς στην απόσπαση “πράσινων” ψήφων. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος επέλεξε ως βασική εξαγγελία της καμπάνιας του το θέμα του γηπέδου του Παναθηναϊκού. Δεν βρήκε, όμως, πρόσφορο έδαφος. Είναι χαρακτηριστικό ότι η κεντρική προεκλογική εκδήλωση που είχε προγραμματιστεί τότε στην Πανόρμου, με ομιλητές τους Κασιδιάρη και Καλτσά, ακυρώθηκε με δυναμική παρέμβαση των κατοίκων της περιοχής και των οπαδών, οι οποίοι κατέλαβαν το χώρο όπου επρόκειτο να πραγματοποιηθούν οι ομιλίες. «Ο Καλτσάς ήθελε να απευθυνθεί στο κοινό του Παναθηναϊκού για ψηφοθηρικούς λόγους. Εμείς πήραμε την πρωτοβουλία σε συνεργασία με τους κατοίκους των προσφυγικών και τις αντιρατσιστικές οργανώσεις να αποτρέψουμε αυτή την εκδήλωση και το πετύχαμε» αναφέρει στο inside story ένας εκ των οπαδών του Παναθηναϊκού που συμμετείχε στην πράξη αντίδρασης.
Ήταν φανερό ότι για τον κόσμο του Παναθηναϊκού τα πράγματα είχαν αλλάξει ριζικά και η εξέδρα αποκτούσε ένα ξεκάθαρο αντιφασιστικό πρόσημο. Ως σημείο τομής για τη ριζοσπαστικοποίηση των πρασίνων, μπορούμε να ορίσουμε τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Η έντονη αντιδιοικητική τάση που αναπτύχθηκε τότε και κορυφώθηκε με τη μνημειώδη πορεία 30.000 οπαδών ενάντια στον Τζίγκερ και την οικογένεια Βαρδινογιάννη, το σοκ της δολοφονίας του Μιχάλη Φιλόπουλου στο Λαύριο από συνδεσμίτες του Ολυμπιακού, η δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου (που ήταν οπαδός της ομάδας) το 2008, η ανάγκη αποκήρυξης της κληρονομιάς της ΝΟΠΟ και η γενικότερη άνοδος των κοινωνικών κινημάτων που προέκυψε την περίοδο της οικονομικής κρίσης ήταν οι βασικοί παράγοντες που πολιτικοποίησαν τους οπαδούς του Παναθηναϊκού σε μια αριστερόστροφη και αντισυστημική τροχιά.



Η συμπλοκή με τους οπαδούς της –ακροδεξιών αποχρώσεων– ιταλικής Λάτσιο το 2012, η συχνή παρουσία του συνθήματος “ACABAll Cops Are Bastards, Όλοι οι Μπάτσοι είναι Μπάσταρδοι”, τα αντιφασιστικά πανό και η συμμετοχή μπλοκ οργανωμένων σε μεγάλα συλλαλητήρια ήταν ορισμένες εκφάνσεις αυτής της μεταστροφής. Και όσοι παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στο οπαδικό κίνημα δεν μπορούν να λησμονήσουν πως, όταν η Θύρα 7 εγκαλούνταν που δεν ανάρτησε πανό για τη δολοφονία Φύσσα (ο οποίος ήταν οπαδός του Ολυμπιακού) και θωρακιζόταν γύρω από το “No Politica”, στην πλευρά του «αιώνιου αντιπάλου» ΠΑΟ είχαν σηκωθεί ήδη τρία πανό. Εντός των οργανωμένων λειτουργούσε μια ισχυρή ομάδα αντιφασιστών οπαδών, η οποία αποκρυσταλλώθηκε στο facebook στη σελίδα Αντιφασίστες οπαδοί/φίλαθλοι του Παναθηναϊκούf που μετράει σχεδόν 10.000 likes και έχει ως μότο: «Το γήπεδο είναι κομμάτι της κοινωνίας και σε αυτή τη βάση αγωνιζόμαστε για τη δημιουργία μιας κερκίδας χρωμάτων και συνείδησης».

Μιλήσαμε με έναν από τους πρωταγωνιστές αυτής της πρωτοβουλίας, που για προφανείς λόγους δεν θέλει να αποκαλύψει την ταυτότητα του. Υπήρξε οργανωμένος για είκοσι χρόνια και αποχώρησε πολύ πρόσφατα. «Στον Παναθηναϊκό αναπτύχθηκε μια αντιδιοικητική τάση που για ορισμένους μετατράπηκε γρήγορα σε αντισυστημική. Δεν ξέρω αν ήταν μόδα ή αν έπαιξε ρόλο και το γεγονός ότι ο Ολυμπιακός πήγαινε προς την ακροδεξιά, πάντως η αντιφασιστική τάση ήταν πλειοψηφική. Εμείς συμμετείχαμε με δικό μας μπλοκ στις πορείες για τον Γρηγορόπουλο τον Δεκέμβρη του 2008, σηκώσαμε πανό για τους απεργούς της Χαλυβουργίας, για τη Βίλα Αμαλίας, φτιάξαμε Κοινωνική Κουζίνα, κάναμε διανομή τροφίμων σε αστέγους και πρόσφυγες, γράψαμε αντιφασιστικά/αντιρατσιστικά συνθήματα, πέρσι πήραμε μέρος στην πορεία αλληλεγγύης στις φαβέλες της Βραζιλίας κι ενάντια στο Μουντιάλ, βγάλαμε μέχρι και πανό για τους νεκρούς της Θύρας 7 με το τριφύλλι για να δείξουμε ότι οι οπαδοί δεν έχουμε τίποτα να χωρίσουμε».
Ο χρόνος που τοποθετείται είναι παρελθοντικός. Παρότι η antifa ροπή ήταν ιδιαίτερα ορατή το προηγούμενο διάστημα στις εξέδρες του Παναθηναϊκού, πλέον έχει ατονήσει καθώς η επίσημη ηγεσία της Θύρας μοιάζει να δίνει ένα σήμα αποπολιτικοποίησης των οπαδών και περιορισμού στα ζητήματα που αφορούν την ομάδα. Ο συνομιλητής μας επιβεβαιώνει και ερμηνεύει αυτή την εξέλιξη: «Για μένα το σημείο τριβής ήταν λίγο μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Αφού, λοιπόν, εμείς βγάλαμε το πανό για τον Φύσσα, μια μειοψηφία ακροδεξιών που υπάρχει στην κερκίδα θέλησε να βγάλει πανό για τα θύματα της Χρυσής Αυγής. Η διαφορά ήταν ότι η απόφαση για το πανό του Φύσσα ήταν ομόφωνη, ενώ αυτοί κινήθηκαν πρωτοβουλιακά. Το πανό εκείνο, λοιπόν, δεν βγήκε. Ακολούθησε ξύλο και εκδίωξη των φασιστών από το γήπεδο. Αυτή ήταν η πρώτη αφορμή για να πει η 13: Τέλος τα πολιτικά. Πιστεύω ότι είναι η άποψη που επιβάλλει η διοίκηση και η ηγεσία της Θύρας συμπλέει μαζί της. Η απολίτικη στάση ξενέρωσε πολύ κόσμο που αποστασιοποιήθηκε από τους συνδέσμους». 

Αυτό δεν σημαίνει ότι η βία ξεριζώθηκε από τη Λεωφόρο. Κάθε άλλο. Η συζήτηση για τις διαρθρωτικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο ελληνικό ποδόσφαιρο μπορεί να κορυφώθηκε με αφορμή τα επεισόδια στην Τούμπα στα ημιτελικά του Κυπέλλου, αλλά ξεκίνησε τον περασμένο Νοέμβριο, όταν το ντέρμπι των «αιωνίων» δεν έγινε ποτέ εξαιτίας των εκτεταμένων επεισοδίων που προκάλεσαν οι οργανωμένοι του Παναθηναϊκού. Για κάποιους αξιωματούχους της ΕΛΑΣ αυτό το ξέσπασμα βίας ερμηνεύτηκε ως ανταπόκριση των πρασίνων στο κάλεσμα του Νίκου Ρωμανού για «Μαύρο Δεκέμβρη». Ο έγκλειστος νεαρός είναι οπαδός του τριφυλλιού και εμφανίστηκε με τη μπλούζα των οργανωμένων πέρυσι, εξερχόμενος του νοσοκομείου όπου νοσηλευόταν κατά την απεργία πείνας. Η συγκεκριμένη συσχέτιση είναι μάλλον υπερβολική, αλλά σίγουρα για ένα τμήμα των οργανωμένων το φλερτ με τον αντιεξουσιαστικό χώρο δεν σταμάτησε ποτέ. Παράλληλα, όμως, η περίφημη αντιδιοικητική τάση των οπαδών είναι μάλλον σε καταστολή. Οι οπαδοί δείχνουν περιθώρια ανοχής στις κινήσεις της διοίκησης και συμπορεύονται μαζί της στον αντικυβερνητικό προσανατολισμό. Πέρα από τα αμιγώς πολιτικά επίδικα, αυτό σχετίζεται και με τον τρόπο που οι πράσινοι προσλαμβάνουν τους χειρισμούς της κυβέρνησης γενικά και του Υφυπουργού Αθλητισμού ειδικά ως μη ευνοϊκούς για την ομάδα τους. Η σχέση βέβαια είναι αμφίδρομη, καθώς η διοίκηση έσπευσε να παράσχει νομική αρωγή στους συλληφθέντες οπαδούς για τα επεισόδια που πραγματοποιήθηκαν στη Λευκάδα το Μάρτιο, λίγο πριν το τζάμπολ του Τελικού Κυπέλλου Μπάσκετ Γυναικών.
Σε κάθε περίπτωση, η πράσινη κερκίδα βρίσκεται σε ένα στάδιο μετάβασης. Στοχεύει αφενός στον αμετάκλητο εξορκισμό των ακροδεξιών φαντασμάτων του παρελθόντος και αφετέρου στην εκτροπή της νεολαιίστικης ριζοσπαστικοποίησης σε αμιγώς οπαδικά διακυβεύματα παραβλέποντας, ίσως, το ανέφικτο της στεγανοποίησης των γηπέδων απέναντι στα κοινωνικοπολιτικά συμφραζόμενα.
Από το Blogger.